Carl Zeiss Pancolar 50 mm f:1.8

Obiektyw Carl Zeiss Pancolar 50 mm f/1.8 to klasyczna, kultowa konstrukcja, która jest ceniona zarówno przez amatorów, jak i profesjonalistów za swoją optyczną jakość i wyjątkową charakterystykę obrazowania. Wersja z mocowaniem M42 pozwala na podpięcie do wielu współczesnych aparatów za pomocą odpowiedniej przejściówki. Dzięki temu możemy się cieszyć z możliwości robienia pięknych zdjęć, częstokroć lepszych, niż obecnie używane stałki o ogniskowej 50 mm. Pancolary nie są tanie, ale nie są też specjalnie drogie. Dobry egzemplarz możemy kupić za cenę 550 – 650 zł i zapewniam, że ten niemiecki diabełek jest tego wart.

Historia Carl Zeiss Pancolar 50 mm f/1.8

Początki i rozwój

Firma Carl Zeiss została założona w 1846 roku przez Carla Zeissa w Jenie, w Niemczech. Firma szybko zyskała renomę za swoje innowacyjne podejście do optyki i precyzyjnych instrumentów. Po II wojnie światowej, Niemcy zostały podzielone, co wpłynęło również na firmę Carl Zeiss, która podzieliła się na dwa oddziały: Carl Zeiss Jena (we wschodnich Niemczech) oraz Carl Zeiss Oberkochen (w zachodnich Niemczech). Obiektyw Pancolar 50 mm f/1.8 został opracowany przez oddział Carl Zeiss Jena. Jego nazwa "Pancolar" pochodzi od słów "pan" (oznaczającego szeroki zakres) i "color" (kolor), co miało podkreślać doskonałe właściwości optyczne obiektywu, w tym korekcję aberracji chromatycznych i wierne oddawanie kolorów.

Lata 60-te i 70-te - Złota Era Pancolara

Obiektyw Pancolar 50 mm f/1.8 zadebiutował w latach 60. XX wieku. Był on przeznaczony głównie do aparatów "Praktica", które były produkowane przez firmę "Pentacon" w NRD (Niemieckiej Republice Demokratycznej). Obiektyw ten szybko zyskał uznanie za swoją wysoką jakość optyczną, solidną konstrukcję oraz relatywnie szeroki otwór przysłony (f/1.8), który pozwalał na uzyskanie małej głębi ostrości i dobrej wydajności przy słabym oświetleniu. Konstrukcja optyczna Pancolara opierała się na klasycznym schemacie, podobnym do "Planara", co oznaczało zastosowanie sześciu soczewek w czterech grupach. Dzięki temu obiektyw charakteryzował się dobrą ostrością, kontrastem oraz minimalnymi aberracjami.

Cechy i charakterystyka

Ogniskowa: 50 mm, co sprawia, że jest to obiektyw standardowy, odpowiedni do wielu różnych zastosowań fotograficznych.
Przysłona: Maksymalny otwór przysłony f/1.8 pozwala na uzyskanie efektu bokeh oraz pracę w warunkach słabego oświetlenia.
Znany z ostrości i kontrastu, z minimalnymi aberracjami chromatycznymi. Pancolar słynie również z pięknego, kremowego efektu bokeh. Wiele osób, kótre znam kocha Pancolara właśnie za piękne rozmycia tła.
Konstrukcja mechaniczna: Solidna, metalowa obudowa, co zapewnia trwałość i odporność na trudne warunki.

Dziedzictwo i współczesność

Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku, marka Carl Zeiss Jena została zintegrowana z Carl Zeiss AG. Chociaż obiektywy Pancolar nie są już produkowane, wciąż są cenione przez kolekcjonerów i fotografów za ich wyjątkowe właściwości optyczne. Współczesne obiektywy Carl Zeiss nadal czerpią z doświadczeń i technologii rozwiniętych w czasie produkcji Pancolara.

Wersja obiektywu Carl Zeiss Pancolar 50 mm f/1.8 zwana "Zebra" jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych wariantów tego obiektywu, szczególnie wśród kolekcjonerów i miłośników fotografii analogowej. Nazwa "Zebra" pochodzi od charakterystycznego wykończenia obiektywu z pierścieniami o naprzemiennych czarno-srebrnych (chromowanych) paskach, przypominających paski zebry.

Historia i rozwój wersji "Zebra"

Obiektywy Pancolar "Zebra" były produkowane głównie w latach 1964-1975 przez Carl Zeiss Jena w Niemieckiej Republice Demokratycznej (NRD). Był to okres intensywnego rozwoju technologicznego i innowacji w dziedzinie optyki, a Carl Zeiss Jena stał się jednym z liderów w tej dziedzinie. Na czym więc polega indywidualizm "Zebry"?

- Wykończenie: Najbardziej charakterystyczną cechą jest wspomniane już wykończenie w paski. Czarne i srebrne pierścienie nie tylko dodawały obiektywowi estetycznego uroku, ale również ułatwiały manipulowanie nim w różnych warunkach oświetleniowych, dzięki zwiększonej przyczepności.

- Mechanika: Wersja "Zebra" była znana z precyzyjnej i solidnej konstrukcji mechanicznej. Pierścienie ustawiania ostrości i przysłony działały płynnie, co pozwalało na dokładne i łatwe ustawienie parametrów fotograficznych.

- Optyka: Pancolar "Zebra" zachował tę samą wysoką jakość optyczną co inne wersje Pancolara. Oferował ostre obrazy, dobrą korekcję aberracji chromatycznych i piękne bokeh, co sprawiało, że był ulubieńcem fotografów portretowych i krajobrazowych.

Popularność i wpływ na rynek

Wersja "Zebra" była szczególnie popularna w Europie Wschodniej, gdyż z racji "Żelaznej kurtyny" – głównie tam była eksportowana. Była szeroko stosowana głównie przez fotografów używających aparatów Praktica, ale mocowanie M42 pozwalało używać tego obiektywu również użytkownikom każdego małoobrazkowego aparatu z mocowaniem gwintowym o tej średnicy.

Obiektywy Carl Zeiss Pancolar 50 mm f/1.8, zwłaszcza w wersji "Zebra", wyróżniały się nie tylko wyjątkową jakością optyczną i solidnym wykonaniem, ale również zastosowaniem zaawansowanych technologii optycznych, które obejmowały użycie specjalnych pierwiastków takich jak tor (Th) i lantan (La). Soczewki Pancolar produkowane do numeru seryjnego 8552600 (od 1964 do 1967) zawierały tor, naturalnie występujący pierwiastek radioaktywny. Choć emitują one jedynie cząstki alfa, soczewki te nie zostały zaakceptowane i wycofano je z rynku, a produkcja soczewek zawierających tor została zakończona. Dodanie toru miało na celu poprawę jakości obrazu obiektywu – i moim zdaniem spełniało to swoje zadanie, ponieważ obiektywy "Zebra" oferują niezwykle ostre obrazy z olśniewającymi, żywymi kolorami. Niemniej jednak, tor powoduje, że elementy soczewki nabierają żółtawego odcienia. Dlatego fotografując obiektywem Zebra, zawsze należy pamiętać o dostosowaniu balansu bieli.

Po co "Czarnobyl" w obiektywie – czyli Tor (Th) i Lantan (La) w obiektywach Pancolar

Tor (Th)

Tlenki toru (ThO₂) były używane w soczewkach optycznych w celu poprawy ich właściwości optycznych. Tor miał kilka kluczowych zalet:

Wysoki współczynnik załamania światła: Soczewki z dodatkiem toru miały wyższy współczynnik załamania światła, co pozwalało na lepsze korygowanie aberracji optycznych, takich jak aberracje chromatyczne.
Niska dyspersja: Dzięki niskiemu współczynnikowi dyspersji, soczewki z toru były w stanie redukować kolorowe obwódki wokół jasnych obiektów, co poprawiało ostrość i kontrast obrazu.
Tor był używany w optyce od lat 50. XX wieku, ale ze względu na jego radioaktywność, stosowanie tego pierwiastka zostało z czasem ograniczone. Chociaż poziom promieniowania w takich soczewkach był zazwyczaj niski i uznawany za bezpieczny, produkcja soczewek z torem została w większości zastąpiona przez inne technologie w późniejszych latach.

Lantan (La)

Lantan, a właściwie tlenek lantanu (La₂O₃), jest kluczowym składnikiem w produkcji szkła optycznego o wysokiej jakości. Jego zastosowanie w obiektywach Pancolar przyniosło kilka korzyści:

- Wysoki współczynnik załamania światła: Podobnie jak tor, lantan zwiększał współczynnik załamania światła, co pozwalało na projektowanie soczewek z bardziej skomplikowanymi krzywiznami, poprawiając tym samym ich właściwości optyczne.

- Niska dyspersja: Szkło z dodatkiem lantanu miało niski współczynnik dyspersji, co pomagało w redukcji aberracji chromatycznych i poprawiało ostrość oraz kontrast obrazu.

- Poprawa transmisji światła: Soczewki z lantanu miały lepszą transmisję światła, co skutkowało jaśniejszym i bardziej kontrastowym obrazem.

Czy jest się czego bać w używając "radioaktywnego" Pancolara? - oczywiście że nie! Jest i tak mniej radioaktywny niż np. Asashi Pentax Super Takumar, który również nie jest szkodliwy dla zdrowia o ile nie liżemy go po soczewkach.

Czy warto go kupić?

Carl Zeiss Pancolar to jedna z kultowych ikon optyki fotograficznej, która przetrwała próbę czasu dzięki swojej niezwykłej jakości obrazu i solidnej konstrukcji. Jego historia jest świadectwem innowacyjności i zaawansowania technologicznego firmy Carl Zeiss oraz jednym z wielu świadectw, przez które pojęcie: "niemiecka precyzja i solidność" weszły na stałe do naszego słownika. Zastosowanie pierwiastków takich jak tor i lantan pozwoliło na stworzenie soczewek o wyjątkowych właściwościach optycznych, które zapewniały wysoką jakość i plastykę obrazu. Mimo że stosowanie toru zostało ograniczone ze względu na jego radioaktywność, obiektywy te pozostają cenione przez fotografów za swoją jakość i charakterystykę obrazowania, które wyniosły optykę fotograficzną na nowy poziom. Z kolei wersja "Zebra" to symbol ery, w której estetyka i funkcjonalność szły w parze, tworząc produkty o niezrównanej wartości.

Poniżej zdjęcia w świetle zastanym w słoneczny dzień z różnymi przysłonami. Zdjęcia zrobione w formacie RAW, zapisane jako jpg bez obróbki.

Szukaj na tym blogu