Fotografia czarno - biała M42

Kiedyś każdy obraz, w każdym medium był czarno biały – książki, gazety, telewizja no i oczywiście zdjęcia. Obecnie wszystko mamy kolorowe, a producenci aparatów (skupmy się na zdjęciach) prześcigają się w wydajności ich sprzętu, dotyczącej min. ilości kolorów, które można za pomocą nich uzyskać. Fotografia czarno – biała to dzisiaj w zasadzie, tylko ułamek całej branży foto, na dodatek - wykorzystywany raczej z wyboru – najczęściej kreatywnego.

Słysząc pytanie: "dlaczego robić zdjęcia czarno-białe?" - mogę udzielić kilku odpowiedzi.

Po pierwsze – kreatywność. Tworząc obrazy czarno – białe, możemy pokazać niektóre tematy w sposób, wręcz niemożliwy do pokazania w kolorze. Kolorystyka pokazuje rzeczywistość i realizm, a przecież nie zawsze tego chcemy w naszych zdjęciach. Fotografia czarno – biała jest przez znaczną część fotografów uważana za bardziej artystyczną od kolorowej. Tutaj ja staję pośrodku, bo dyskusja na ten temat nie ma sensu. Manipulując kolorami, również można stworzyć coś nie do końca realnego, przedstawiającego dany temat w odmienny sposób. Zresztą zawsze jest to kwestia gustu – naszych subiektywnych opinii. A o gustach się nie dyskutuje.

W fotografii czarno białej mamy do dyspozycji jedynie fakturę, kontrast i kompozycję. Wymaga to od nas, już na etapie wykonywania zdjęcia, mocnego zaangażowania. Jeśli używamy obiektywów manualnych musimy się naprawdę dobrze przyłożyć żeby zdjęcie było poprawnie naświetlone i ekspozycja była poprawna. A na domiar wszystkiego, za pomocą faktury, kontrastu i kompozycji, musimy stworzyć nasz obraz. Nie mamy do dyspozycji kolorów. Zatem jest trudniej. Wielu wybitnych fotografów uważa, że zdjęcia czarno – białe to jeden z lepszych treningów, do tego by nauczyć się widzieć kompozycję, zanim wciśniemy spust migawki. Kolory czasami bywają rozpraszające, więc ich wyeliminowanie kieruje Cię do upraszczania kadru. Upraszczania w pozytywnym znaczeniu – czyli gdy chcemy by nasze foto nie zawierało nic zbędnego, a jedynie obiekt, na którym nam zależy. Dzięki temu możemy uzyskać obrazy abstrakcyjne, z otaczających nas – z pozoru – rzeczywistych rzeczy.

Fotografia czarno biała uczy nas także widzenia i rozumienia światła. Mamy do dyspozycji tylko światło i cienie. Nasz obiekt będzie inaczej wyglądał o różnych porach dnia. Nasze światła i cienie będą dawały inne kontrasty, a nawet mogą – w skrajnych przypadkach - powodować wrażenie, że nasz temat będzie wydawał się mieć inny kształt za każdym razem (gdy światło będzie na niego padać pod innymi kątami, a my będziemy starali się robić zdjęcia z różnych jego stron).

Fotografia czarno – biała ma w sobie coś, co możemy nazwać "ponadczasową jakością". Czarno-biały obraz może być oszałamiający, wciągający, zapierający dech w piersiach i absolutnie nastrojowy. Zima jest świetnym okresem, by zacząć zgłębiać fotografię czarno-białą. Zima to pora roku, która sama w sobie jest ponura. To czas, który może zapewnić „bezbarwną” jakość, która zainspiruje Cię do tworzenia dalszych czarno-białych obrazów. W pochmurny, zimowy dzień świat wygląda wręcz jakby był pozbawiony kolorów. Wytrenowanie wzroku w zakresie widzenia czarno-białego jest o wiele łatwiejsze, gdy faktycznie widzisz rzeczy zbliżone do czerni i bieli. Najlepiej na początku szukać kontrastu. Obraz będzie najsilniejszy w czerni i bieli, gdy będzie miał najgłębszą czerń i najjaśniejszą biel. Nazywa się to wprost: „czarno-białym”, a nie „ciemnoszarym i jasnoszarym”. Warto zwrócić uwagę na kolory. Jeśli kompozycja składa się głównie z jednego koloru, często może to dobrze działać w czerni i bieli, ponieważ obraz jest już sam w sobie niemal monochromatyczny.

Czarno biały nastrój

Melancholia, smutek, przygnębienie, albo tajemniczość – tak interpretowane są często zdjęcia czarno-białe. Jeżeli chcemy podkreślić wyżej wymienione cechy tematu naszego zdjęcia, to właśnie jest jeden ze sposobów. Nostalgia – wspomnienia z dzieciństwa. Coś czego już nie ma, lub ciężko jest to spotkać – stara huśtawka, drzewo, boisko, wywrotka w piaskownicy, czy pluszowy miś. Ale czerń i biel to nie tylko nostalgia. To również mrok i dramatyzm. Gdy sfotografujemy stary, zniszczony budynek, to właśnie mocny czarno-biały obraz natychmiast wywołuje wrażenie starego, zimnego i surowego miejsca. Stare drzewa, czy cmentarze również do tego świetnie się nadają. Tutaj już mówimy o mroku, czy o śmierci, bądź tego co nas czeka po niej. Dlatego warto próbować w przypadku opuszczonych lokacji. Mgliste i posępne przykłady pokazują również, jak czerń i biel skutecznie oddają klimat samotności. Nie tylko wygląda nastrojowo i kontrastowo, ale także wywołuje u widza silniejsze emocje, bez względu na to, jak prosta jest scena.

Postprodukcja

Zdjęcia czarno-białe również warto poddać edycji. Możemy bawić się nie tylko odcieniami i kontrastami, warto dodawać winietę, czy wręcz ziarnistość – nadaje to naszym zdjęciom starodawnego charakteru. Wbrew pozorom działanie w obszarach "b&w" wcale nie jest łatwe, ale warto jest się go nauczyć.

Fotografia czarno biała, w połaczeniu z obiektywami M42 albo innymi manualnymi szkłami, to powrót do korzeni. To działanie bardzo uczące rzemiosła prawdziwej fotografii, gdzie wymagany jest kunszt i pietyzm. Nie ma w nim miejsca na pośpiech, czy "bylejactwo". Od początku do końca trzeba być skupionym. No i pamiętajcie, jak powiedział Dominic Rouse: "Colour is everything. Black and white is more".